مسعود رازفر، کارشناس ارشد حوزه معدن و فولاد و دبیرعلمی دوره جامع صادرات مواد معدنی فلزی، در برنامه «میز معدن و فولاد» رسانه فردای اقتصاد، گزارشی از وضعیت چالشبرانگیز زنجیره ارزش فولاد و تأمین خوراک در کشور ارائه داد.
بحران تأمین خوراک و کاهش مصرف سرانه؛ زنگ خطری برای صنعت فولاد ایران
در جدیدترین قسمت از برنامه «میز معدن و فولاد»، چالشهای ناترازی در زنجیره فولاد و موانع تأمین پایدار خوراک مورد بحث و بررسی قرار گرفت. مسعود رازفر با اشاره به شاخصهای توسعه، وضعیت فعلی این صنعت را نگرانکننده توصیف کرد.
کاهش چشمگیر مصرف سرانه فولاد
رازفر اعلام کرد که در حالی که افق کشور برای مصرف سرانه فولاد بالای ۳۰۰ کیلوگرم برای هر نفر بوده است، آمارهای واقعی نشان میدهد این شاخص به زیر ۲۰۰ کیلوگرم رسیده است. این افت شدید نشاندهنده کندی یا توقف برنامههای توسعهای و رکود در بخش ساختوساز است.
با توجه به تولید فعلی که بیش از ۳۰ میلیون تن است، ایران با مازاد تولید نسبت به مصرف داخلی روبروست که صادرات را به امری اجتنابناپذیر تبدیل میکند.
اکتشاف؛ پاشنه آشیل زنجیره فولاد
این کارشناس، «اکتشاف» را بزرگترین چالش فعلی دانست و تأکید کرد که به دلیل نیاز به سرمایه کلان، تکنولوژی بهروز و ماشینآلات پیشرفته، بخش خصوصی انگیزهی کافی برای ورود به این حوزه را ندارد. وی افزود که عدم ثبات اقتصادی و نبود تضمین برای بازگشت سرمایه باعث شده تا حتی مجموعههای دولتی و نیمهدولتی نیز حضور مؤثری در بخش اکتشاف نداشته باشند.
انتقاد از سیاستهای قیمتگذاری و عوارض صادراتی
رازفر با انتقاد از قیمتگذاریهای غیرکارشناسی در داخل، پیشنهاد داد که قیمتگذاری باید بر مبنای «قیمت تمامشده محلی» و مولفههایی نظیر نسبت باطلهبرداری، هزینههای استخراج و فاصله تا هابهای مصرف انجام شود. وی همچنین سیاستهای بازدارنده صادراتی و وضع عوارض بر مواد معدنی تحت عنوان «خامفروشی» را مورد انتقاد قرار داد و معتقد است این اقدام در شرایط بحرانی، تنها به توقف تولید و آسیب به کل زنجیره منجر شده است.
راهکار: معدنکاری فراسرزمینی و حمایت لجستیکی
در این گفتگو، الگوبرداری از غولهای فولادی دنیا نظیر ژاپن و کره جنوبی که فاقد منابع معدنی هستند، پیشنهاد شد.
رازفر ضمن اشاره به معدنکاری فراسرزمینی بر این نکته تاکید کرد: ایران باید به سمت مشارکت در معادن کشورهای دیگر حرکت کند، نه لزوماً مالکیت آنها؛ تا تأمین مواد اولیه در آینده تضمین شود. همچنین با اشاره به هزینههای بالای لجستیک به لزوم تخصیص سوبسید لجستیک توسط دولت برای جبران هزینههای تحمیلی ناشی از تحریم و جنگ اشاره داشت. سوبسیدهایی (حدود ۱۵ تا ۲۰ دلار در هر تن) برای حملونقل دریایی تا توان رقابتی صادرکنندگان حفظ شود.
ضعف در نیروی انسانی متخصص
در پایان ایشان به فرسودگی سیستم آموزشی اشاره کرد و گفت سیلابسهای دانشگاهی برای تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه معدن و فولاد بهروز نیستند.
وی بر لزوم برگزاری دورههای تخصصی و بهرهگیری از تجربه زیسته اساتید برای تضمین آینده این صنعت تأکید کرد و از دورههای تخصصی در حوزه معدن و فولاد که در سالهای اخیر به همت مرکز آموزش بازرگانی وزارت صمت برنامه ریزی و برگزار شده است به عنوان نمونه ای از دورههای تخصصی و کاربردی این حوزه یاد کرد.
